NLP nedir? Nasıl bir yöntemdir?
Neuro Linguistic Programming (NLP), gerçek yaşam davranışlarını ilgilendiren ve değişmez bilimsel bir teori, kısaca; bir takım yol gösterici prensip ,davranış ve tekniklerden oluşan bir davranış teknolojisidir.
Davranışlarınızı istediğiniz şekilde değiştirme, benimseme veya elemenize izin verir ve akıl, duygu ve fiziksel iyilik halinizi seçme yeteneği sunar.
NLP ile, daha iyi bir yaşam kalitesi yaratma yeteneğinizi çoğaltarak, her bir yaşam deneyimi sayesinde kendinizi geliştirmeyi öğrenirsiniz.
NLP, geleceğinizi yaratmada yeterli olabilmeyi benimseyerek , istediğiniz sonuçları üretme yeteneği üzerinde konumlanmış, çok yararcı bir teknolojidir.
NLP, yaşamımızda üzerinde düşünmeden, otomatik olarak gerçekleştirmiş olduğumuz algılama, düşünme ve davranış süreçlerini, bilinçli hale getirme ve geliştirmede etkin olarak kullanılan bir yöntemdir.
NLP'nin altyapısını, insanların çevrelerini nasıl algılayıp ne şekilde tepki gösterdikleri, nasıl iletişim kurdukları ve davranış kalıpları üzerinde yapılan araştırmalar oluşturur. NLP de bu tür araştırmalar özellikle kendi alanlarında çok başarılı olan insanların stratejileri üzerinde yoğunlaştırılmıştır.NLP araştırmaları sonucunda geliştirilen bilgi teknik ve yöntemler, insanlar arasındaki iletişimi pekiştirmede kullanıldığı gibi, hedef ve çözüm bulma süreçlerinde de yıllardır başarılı bir şekilde kullanılmaktadır.
Neuro ile; insanların 5 duyu organıyla deneyimlediği duyuların yönetildiği beyin ve sinir sisteminin işlevlerinden bahseder. Bu duyular şunlardır:
- Görme
- İşitme
- Hissetme
- Koklama
- Tatma
Linguistic ile; sözlü ve sözsüz iletişim sistemleri sayesinde deneyimlediğimiz dış dünyanın, dil aracılığı ile kodlanmış, düzenlenmiş ve anlam verilmiş nöral temsilcileridir. Dilin deneyim edinme ve değişim süreçlerindeki etkisini anlatır:
- Görüntüler
- Sesler
- Hisler
- Kokular
- Tatlar
- Sözler (İç konuşma)-Digital
Programming ile; özel ve istenen hedeflere ulaşmak için, gerekli değişiklikleri gerçekleştirmek üzere, çalıştırdığımız keşif yeteneği ve tanımlanmış programlardır. Duygu, düşünce ve davranışlarımız üzerinde, bilinçli veya bilinçdışı akıl yardımıyla yapılan yeniden düzenleme biçimimleridir. Bunlardan bazıları şunlardır:
Modelleme (Modelling)
Yeniden Çerçeveleme (Reframe)
Zaman ve Hedef Çalışmaları (Stratejiler)
Çapalama (Anchoring)
Diğer bir deyişle, NLP özel ve arzulanan hedeflerimize ulaşmak için zihin dilimizi kullanma şeklimizdir.
NLP hangi kavramları ve konuları içerir? NLP Eğitimleri hangi alanları destekler?
NLP (Nöro Linguistik Programlama) hızlı ve etkili bir şekilde davranış değişikliği yaratmaya yönelik çok güçlü teknikler ve bunların nasıl kullanıldıklarını açıklayan uygulama felsefesinden oluşmaktadır.
Bu teknik ve yöntemleri şu şekilde sıralayabiliriz:
NLP’nin dayandığı dört uygulama ilkesi vardır. Bu 4 aşama şunlardır:
- Ulaşmak istediğiniz hedefi bilmek (hedef belirlemek)
- Hedefe yaklaşıp yaklaşmadığınızı anlamak için yeterli duyusal keskinliğe sahip olmak (duyusal keskinlik)
- Hedefe ulaşıncaya kadar davranışı değiştirebilmek için gereken esnekliğe sahip olmak (esneklik)
- Hemen harekete geçmek (eylem)
İletişim ve başarı adına, bu aşamaları uygularken bir takım duyusal keskinlik ve algılama becerileri davranışlarımızı etkin ve etkili kılarak işimizi kolaylaştırır. Sinir sistemimizin işlevleri ve beş duyumuz aracılığıyla algıladığımız veriler beynimizde kodlanır, düzenlenir ve anlam kazanır. İnsanlar ile kolay, sağlıklı ve doğru iletişim kurma aşamasında bu temsillerden faydalanırız.
İletişim ilişki bazında anlamlıdır ve en az karşılıklı iki kişi ile gerçekleşir. İlişki içinde olduğumuz kişileri daha iyi ve doğru tanımlayıp, etik şekilde yönleredirebilmemiz için bazı konular bize yardım eder:
Beden dili-Temsil Sistemleri(Representive Sysytems)-Göz Erişim İpuçları(Eye Access Cue)-Davranış Kalıpları-İnsan Tipolojileri-Kimlik,İnanç ve Değer Kavramları (Identity/Belief/Value)
Algılama(Perception)-Aynalama(Mirroring)-Ayarlama(Kalibrasyon)-Uyum(Pacing)-Adaptasyon-Müzakere,İkna ve Etkileme (Negotiation/Persuasion/İnfluecing)-Önderlik(Leading)
Milton Model(Hipnotik Dil Kalıpları)-Meta Model (Genelleme/Silme/Çarpıtma)-Metafor(Alıntı ve Hikayeler)
Alt Modaliteler(Alt Biçemler)-Algısal Pozisyonlar(1-2-3 ve Zihinsel Süreçler)-Stratejiler(Disney Model/T.O.T.E. Döngüsü/Esneklik)
Kaynakları Kullanma(Resoursing)-Yeniden Çerçeveleme(Reframing)-Modelleme (Modelling)-Zaman Çizgisi(Time Line)-Hızlı Fobi Tedavisi
Hedef Çalışmaları-Ekoloji-Çapalama (Anchoring)-S.W.I.S.H.Kalıbı
Bu konular, çeşitli araştırma ve çalışmalarla detayına inildikçe daha da çoğaltılabilir, yenilikçi ve yaratıcı kavramlar eklenebilir.
Herkes NLP Çalışabilir mi?
Evet, Günümüzde NLP çok geniş bir kitle tarafından kullanım alanı bulmaktadır.
İş hayatında; yönetim çalışmalarını iyileştirmek ve yapılandırmak,
Satış ve pazarlama faaliyetlerinde; iletişim ve ikna sanatını kuvvetlendirmek,
Hedef ve performans konularında; gerekli bedensel ve ruhsal donanımı sağlamak,
Kişiler arası ilişkilerde; iletişim yeteneği sağlamak ve geliştirmek,
Eğitim alanında; öğrenci ve veliler ile olan iletişim ağında daha kavrayıcı öğrenme stilleri edinmek ve motivasyon konusunda yardım sağlamak,
Sporda; ruh ve beden sağlığı için olduğu kadar, motivasyon ve performans donanımı sağlamaktadır.
ve tabii ki; NLP, kişisel gelişim için engin bir araçlar seti sunar.
Birçok insan kişisel büyüme ve gelişimi için NLP çalışırken, aynı zamanda profesyonel değerler adına elinden gelenin en iyisini yapar.
NLP kullanımını içeren meslekler ; Satışçılar, Üst düzey Yöneticiler, Müdürler, İş sahipleri, Avukatlar, Öğretmenler, Eğitmenler, Müşavirler, Öğreticiler, Doktorlar, Sanatkarlar, Reklamcılar, Tasarımcılar, Masaj Terapistleri, Danışmanlar, Hipnoterapistler, Psikologlar, Atletler, Animatörler ve Performansçılar bunlardan bazılarıdır. Meslek dışında, performanslarını yükseltmek ve etkililiklerini iyileştirmek için çoğunlukla daha iyi yollar arayan ve bulan katılımcılardır.
NLP ve Hipnoz Bilimi birçok yerde birlikte anlatılıyor, ortak yanları neler? Birlikte kullanıldıkları konular ve alanlar nelerdir?
Bu iki bilim dalı birçok yerde birlikte çalışarak multi-disipliner bir yaklaşım izler. NLP’nin kurucuları, psikoloji ve davranış bilimleri alanlarında bir takım akademik çalışmalar yaparken, dünyanın en ünlü ve başarılı psikiyatristi olan Dr.Milton Erickson’ını incelediler. Dr.Erickson’nın terapi yöntemlerini incelerken, kendine özgü bazı dil kalıpları kullandığını farkettiler. (bkz.NLP’nin Tarihçesi ve Doğuşu)
Bu dil kalıpları (post-hipnotik dil kalıpları) biraz muğlak ve anlaşılmaz olmasına rağmen etkili bir şekilde sonuca götürüyordu. Hasta dakikalar içinde hemen iyileşebiliyordu. Bugün, modern Hipnoterapi’de (Erickson Hipnozun’da) bu dil kalıpları çeşitli iyileştirme ve değişim senaryolarına eklenerek kullanılmaktadır.
NLP’nin repertuarında yer alan, ‘’Milton Modeli’’ ünitesinde bu dil kalıpları da incelenmektedir. Bu dil kalıpları hipnotik bazlı olduğu için NLP’nin davranış ve düşünce değişikliği konularında etik olarak kullanılmaktadır. Çünkü; hipnotik dil bilinçaltına hitap eder. Klasik Hipnoz’da, hipnoterapist veya hipnolog danışanı (suje), transa geçirebilmek için bir takım yöntemler kullanır. Örneğin; hastanın veya danışanın bilinçli zihnini durdurup, bilinçaltına kolayca telkin verebilmek için sujenin dikkatini belirli bir şekle veya ritmli bir uyarana odaklamaya çalışır. (sarkaç veya helozoni şekil kartları gibi) Bu gibi yöntemler sujeyi transa geçirmede işe yarar ancak dil kalıpları daha kolay, modern ve doğal bir yöntemdir. Etkili bir şekilde, nasıl olduğunu anlamadan, bazı şeyleri öğreniriz, yeniden tanımlarız ve değiştirebiliriz.
Hipnotik dil kalıplarının en göze çarpan özelliği, dolaylı emirler yoluyla işlemesidir. Ancak, burada birşeyi tekrar hatırlatmak isterim: Hipnoz’daki trans durumları, bir uyku durumu, bilinçsizlik, basiretsizlik veya zayıf zihinlilik değildir. Hipnoz uygulanan kişi (suje), kendi istemedikçe (bilinçaltı) kesinlikle değişmez. Çünkü; trans sırasında kişi sanki hipnolog tarafından kontrol ediliyormuş gibi anlaşılmasına rağmen, aslında sujenin kendi bilinçaltı trans telkinlerine uygunluk testi yapar. Kendi inanç ve değerlerine uygun olan telkinleri kabul eder, uymayanı geri çevirir.
NLP ve Hipnoz’un birlikte çalıştığı konulardan bazıları şunlardır: Eğitim, Öğretim, Spor, İyileştirme, Değişim, Etki ve İkna, Müzakere ve Münazara, Yaratıcılık, Yenilik, Tanıtım…
Hipnoz kimler tarafından, hangi amaçla uygulanır? Tehlikesi var mıdır? Hangi alanlarda kullanılır?
Belirli uygulama biçimleri veya bir hipnoterapistin neler yapabileceği ya da yapamayacağı yasada belirtilmemiştir. Ülkemizde hipnoz kavramı henüz oturmadığı için tıp çalışanları (doktorlar,psikiatr,psikolog ve etik değerlere uygun hipnoz uzman pratisyenleri) tarafından uygulanabilmektedir.
Hipnoz, kişilere ruhsal, bedensel ve zihinsel yarar sağlamak amacıyla, onların yaşam standartlarını etkileyen bir takım olumsuzluklarını bu yolla gidermeleri istemiyle uygulanabilir. (Örn: Kilo verme, sigarayı bırakma,uyku bozuklukları,beslenme bozuklukları,endişe,takıntı,kişisel gelişim,hızlı okuma,lisan,yaratıcılık,hafıza gelişimi vs.)
Hipnoz yapılmaması veya dikkatli olunması gereken zamanlar vardır. Bunlar müşteri başkaları ve kendisi için tehlikeli olduğu zaman, müşterinin son derece bastırılmış veya travmatik bir olayı varsa,müşterinin yaşamını tehdit eden bir hastalığı varsa,müşterinin bazı psikiyatrik veya nörolojik rahatsızlıkları varsa,karşı cinsten bir birey olma durumlarıdır. Bu gibi durumlarda müşteri konusunda daha uzman bir doktora havale edilmelidir.
Hipnozun Kullanım Alanları:
Tıp Branşları:
- Psikiyatri
- Kadın Doğum
- Allerji ve Deri Hastalıkları
- Çocuk Hastalıkları
- Endokrin Hastalıkları
- Ağrı Tedavisi (algoloji)
Diğer Branşlar:
- Diş Hekimliği
- Spor
- Eğitim
- Sanat
- Endüstri
- Kötü alışkanlıklar
- Askeri alan
